हेटौँडा बचत तथा ऋण सहकारीमा नेतृत्व चयनको तयारी

५ चैत्र, हेटौँडा । सहकारी क्षेत्र नेपालको आर्थिक तथा सामाजिक विकासको महत्वपूर्ण आधार स्तम्भका रूपमा स्थापित हुँदै आएको छ ।
विशेषगरी स्थानीय तहमा बचत संकलन, ऋण प्रवाह, रोजगारी सिर्जना र सामुदायिक सशक्तीकरणमा सहकारी संस्थाहरूको भूमिका उल्लेखनीय रहँदै आएको छ । यसै सन्दर्भमा हेटौँडा–७ मा अवस्थित हेटौंडा बचत तथा ऋण सहकारी संस्था लिमिटेडमा नयाँ नेतृत्व चयनको प्रक्रिया अघि बढेको छ, जसले अहिले स्थानीय स्तरमा चासो र चर्चा दुवै बढाएको छ ।
आगामी चैत्र १३ गते हुने निर्वाचनमार्फत संस्थाले नयाँ नेतृत्व पाउनेछ । यस निर्वाचनलाई केवल पदाधिकारी चयनको प्रक्रिया मात्र नभई सहकारीको भावी दिशा निर्धारण गर्ने महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा हेरिएको छ । सहकारीका हजारौँ सदस्यहरूको अपेक्षा, भरोसा र भविष्यसँग जोडिएको यो निर्वाचनले संस्थाको नीति, कार्यशैली र प्राथमिकतामा ठूलो प्रभाव पार्ने देखिन्छ ।
यही नेतृत्व चयनको प्रक्रियामा अध्यक्ष पदका उम्मेदवारका रूपमा राजु वाईवा अगाडि आएका छन् । उनले सहकारीलाई आधुनिक, पारदर्शी र सदस्यमुखी बनाउने स्पष्ट योजना प्रस्तुत गर्दै आफ्नो उम्मेदवारी सार्वजनिक गरेका छन् । स्वर्णीम खवरसँगको कुराकानीमा उनले आफ्नो दृष्टिकोण, प्रतिबद्धता र योजनाबारे विस्तृत रूपमा धारणा राखेका छन् ।
“नमुनायोग्य सहकारी बनाउने लक्ष्य”
राजु वाईवाले आफ्नो उम्मेदवारीलाई केवल व्यक्तिगत आकांक्षाको रूपमा नभई संस्थागत सुधार र विकासको अभियानका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन् । उनले सहकारीलाई नमुनायोग्य बनाउने लक्ष्य राख्दै भनेका छन् कि अबको सहकारी व्यवस्थापन परम्परागत शैलीमा सीमित नरही आधुनिक प्रविधि र पारदर्शितामा आधारित हुनुपर्छ ।
उनका अनुसार सहकारी केवल बचत र ऋणको कारोबार गर्ने संस्था मात्र होइन, सदस्यहरूको आर्थिक सुरक्षा, सामाजिक विश्वास र भविष्यको आधार पनि हो । त्यसैले सहकारीको व्यवस्थापनमा विश्वास र उत्तरदायित्व अत्यन्त महत्वपूर्ण हुन्छ । “सहकारीलाई यस्तो बनाउनु पर्छ कि सदस्यहरूले गर्वका साथ आफ्नो संस्था भन्न सकून,” उनले भने, “हामीले सदस्यहरूको भरोसा जित्न सकेनौँ भने सहकारीको अस्तित्व कमजोर हुन्छ ।”
डिजिटल प्रणालीमार्फत सहकारी सञ्चालन गर्ने प्रतिबद्धता
आजको युग डिजिटल प्रविधिको युग हो । बैंकिङ प्रणाली तीव्र रूपमा डिजिटल हुँदै गएको अवस्थामा सहकारी क्षेत्र पनि त्यसबाट अलग रहन सक्दैन । यही यथार्थलाई मध्यनजर गर्दै वाईवाले सहकारीको सम्पूर्ण कारोबार डिजिटल माध्यमबाट सञ्चालन गर्ने स्पष्ट प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन् ।
उनले भने, “हामीले प्रविधिलाई अंगिकार नगरेसम्म प्रतिस्पर्धामा टिक्न सक्दैनौँ । सदस्यहरूलाई छिटो, सुरक्षित र पारदर्शी सेवा दिन डिजिटल प्रणाली आवश्यक छ ।”
डिजिटल प्रणाली लागू भएपछि सदस्यहरूले घरमै बसेर आफ्नो खाताको विवरण हेर्न, ऋणको स्थिति बुझ्न र विभिन्न सेवाहरू लिन सक्नेछन् । यसले सहकारीको सेवा दायरा विस्तार हुनुका साथै पारदर्शिता पनि बढ्ने विश्वास गरिएको छ ।
निष्पक्षता र निष्कलंक नेतृत्वको प्रतिबद्धता
सहकारी संस्थामा विश्वास कायम राख्न नेतृत्वको भूमिका अत्यन्त महत्वपूर्ण हुन्छ । विगतका केही घटनाहरूले सहकारी क्षेत्रप्रति जनविश्वासमा केही ह्रास आएको सन्दर्भमा वाईवाले आफूलाई निष्पक्ष र निष्कलंक नेतृत्वका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन् ।
उनले सम्पूर्ण शेयर सदस्यहरूको समान प्रतिनिधित्व गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै भने, “म कुनै समूह वा व्यक्तिको मात्र होइन, सम्पूर्ण सदस्यहरूको प्रतिनिधि भएर काम गर्नेछु ।” उनका अनुसार नेतृत्वमा पारदर्शिता, जवाफदेहिता र नैतिकता कायम गर्न सके मात्र सहकारी दीर्घकालीन रूपमा सफल हुन सक्छ ।
सदस्य अपनत्वको भावना विकास गर्ने योजना
सहकारीको मूल आधार सदस्यहरू नै हुन् । सदस्यहरू सक्रिय र सन्तुष्ट भए मात्र सहकारी सुदृढ बन्न सक्छ । यही कुरालाई ध्यानमा राख्दै वाईवाले सदस्यहरूमा अपनत्वको भावना विकास गर्ने योजना अघि सारेका छन् ।
उनले भने, “सदस्यहरूले यो हाम्रो संस्था हो भन्ने महसुस गर्नुपर्छ । उनीहरूको सुझाव, गुनासो र आवश्यकतालाई प्राथमिकतामा राखेर काम गरिनेछ ।”
यसका लागि नियमित अन्तरक्रिया कार्यक्रम, सुझाव संकलन प्रणाली र सदस्य शिक्षा कार्यक्रम सञ्चालन गरिने योजना उनले प्रस्तुत गरेका छन् ।

म्याद नाघेका ऋण असुलीमा विशेष ध्यान
सहकारी संस्थाहरूका लागि सबैभन्दा ठूलो चुनौतीमध्ये एक हो – म्याद नाघेका ऋण । यदि यस्ता ऋणहरू समयमै असुल हुन सकेनन् भने संस्थाको वित्तीय अवस्था कमजोर हुन सक्छ । वाईवाले यस विषयलाई गम्भीर रूपमा लिँदै म्याद नाघेका ऋणहरू शतप्रतिशत असुल गर्ने लक्ष्य राखेका छन् । उनले भने, “हामीले अनुशासन कायम गर्नुपर्छ । ऋण लिनेले समयमै तिर्ने वातावरण बनाउनुपर्छ ।” यसका लागि प्रभावकारी अनुगमन, परामर्श र आवश्यक कानुनी प्रक्रिया अपनाइने उनले बताएका छन् ।
सहकारीको वर्तमान अवस्था
हाल हेटौंडा बचत तथा ऋण सहकारी संस्था लिमिटेडमा कुल ६ हजार ९ सय ८२ शेयर सदस्य रहेका छन । तीमध्ये २ हजार ८ सय ५ जना पुरुष, ४ हजार १ सय १७ जना महिला र ६० संस्थागत सदस्य रहेका छन् ।
यो तथ्यांकले सहकारीमा महिलाहरूको सहभागिता उल्लेखनीय रहेको देखाउँछ, जुन सकारात्मक संकेत मानिन्छ । संस्थाको शेयर पुँजी ५ करोड ३ लाख ८४ हजार रुपैयाँ रहेको छ भने कुल कारोबार ५६ करोड ५० लाख १५ हजार रुपैयाँ पुगेको छ । यी तथ्यांकहरूले सहकारीको आर्थिक आकार र प्रभावलाई स्पष्ट रूपमा देखाउँछ ।

सेवा विस्तार र पहुँच
सहकारीले आफ्नो सेवा विस्तार गर्दै हेटौँडा–२, हेटौँडा–८ र हेटौँडा–१६ मा सदस्य सेवा केन्द्र सञ्चालन गर्दै आएको छ । यसले सदस्यहरूलाई सहज रूपमा सेवा लिन सहयोग र्पुयाएको छ । भविष्यमा अझै सेवा केन्द्र विस्तार गर्ने, ग्रामीण क्षेत्रसम्म पहुँच र्पुयाउने र वित्तीय समावेशीकरणलाई मजबुत बनाउने योजना पनि अघि सारिएको छ ।
नेतृत्व चयनले निर्धारण गर्ने भविष्य
आगामी निर्वाचनले सहकारीको भविष्य कस्तो हुने भन्ने निर्धारण गर्नेछ । डिजिटल रूपान्तरण, पारदर्शिता, सदस्य सन्तुष्टि र वित्तीय अनुशासन जस्ता विषयहरू अबको नेतृत्वका लागि प्रमुख एजेण्डा बन्ने निश्चित छ ।
हेटौंडा बचत तथा ऋण सहकारी संस्था लिमिटेडको आगामी निर्वाचन केवल नेतृत्व परिवर्तनको प्रक्रिया मात्र होइन, संस्थाको भविष्य निर्धारण गर्ने महत्वपूर्ण मोड पनि हो । सहकारीको दिगो विकास, सदस्यहरूको हित र संस्थागत सुदृढीकरणका लागि सक्षम, इमानदार र दूरदर्शी नेतृत्व आवश्यक छ ।
राजु वाईवाले प्रस्तुत गरेका योजना र प्रतिबद्धताहरूले सहकारीलाई नयाँ दिशा दिन सक्ने सम्भावना देखिन्छ । तर ती योजनाहरू कार्यान्वयनमा कति सफल हुन्छन् भन्ने कुरा समय र व्यवहारले नै प्रमाणित गर्नेछ ।
अन्ततः, सहकारीको वास्तविक शक्ति भनेको यसको सदस्यहरू नै हुन् । उनीहरूको सक्रिय सहभागिता, सचेत निर्णय र निरन्तर निगरानीले मात्र सहकारीलाई सफल र नमुनायोग्य बनाउन सकिन्छ ।